poniedziałek, 16 maja 2016

Zrozumieć radiowca

Wojciech Lis poszedł za ciosem. Po bardzo ciepło przyjętej "Jaskini hałasu", napisanej do spółki z Tomaszem Godlewskim, tym razem, z kilkoma wyjątkami, oddał głos nie muzykom i niegdysiejszym twórcom rodzimego podziemia, lecz radiowcom. Jak zastrzega we wstępie "Decybelowego obszaru radiowego", wybór rozmówców był czysto subiektywny. Zestaw pytań zadał lub przesłał byłym bądź obecnym dziennikarzom i prezenterom, których słuchał w dalekiej przeszłości lub trafił na nich w późniejszych latach, ale w jakiś sposób byli i wciąż są dla niego ważni. W ten sposób, korzystając m.in. z barwnych anegdot i opowieści, podjął próbę wyjaśnienia fenomenu radia i zrozumienia świata prowadzących audycje autorskie. Po lekturze dochodzę do wniosku, że w znacznej mierze udało mu się to. Jednak wbrew pozorom, nie wszyscy przeczytają tę książkę od deski do deski. 

Fot. Rafał Krakowiak 
Każda grupa zawodowa ma swoją specyfikę, dlatego "Decybelowy obszar radiowy" to siłą rzeczy w znacznej mierze hermetyczna pozycja. Niemniej autorowi udało się zaprosić do rozmowy 70 osób, z których zdecydowana większość dość barwnie opowiada o tym, czego nie widać i co dość rzadko słychać na antenie. Gości Lisa łączy nie tylko mikrofon, ale i wieloletnie prezentowanie słuchaczom szeroko rozumianej muzyki rockowej oraz metalowej, zarówno na antenie ogólnopolskiej, jak i lokalnej. Przez pryzmat ciekawych historii, chociażby o trudnych początkach i zmaganiach z dyrekcją, czytelnik ma szansę dowiedzieć się m.in., co sprawia, że prowadzący znajduje motywację na zarywanie nocy, niekończące się dojazdy niekiedy dla zaledwie 10 minut na antenie, w jaki sposób zdobywa płyty i czym kieruje się, prezentując wybraną muzykę. A to zaledwie początek. Bo jakoś przecież trzeba było wkręcić się do tego radia. Nikogo nie przyjmowano z ulicy. Nie bez znaczenia zostaje także forma kontaktu ze słuchaczami. A żeby jeszcze bardziej pokomplikować sprawę, to podczas lektury jesteśmy świadkami zderzenia czasów PRL i eterowego szaleństwa lat 90. Młodszy czytelnik będzie miał okazję dowiedzieć się m.in., jak grano muzykę z kaset i ile potrafiło być z tym zabawy. 
Fot. Wojtek Dobrogojski
Dużą zaletą książki jest zróżnicowanie rozmówców. Z jednej strony mamy tu weteranów Polskiego Radia w osobach Marka Wiernika, Wojciecha Ossowskiego, Tomasza Żądy, Romana Rogowieckiego czy Filipa Łobodzińskiego, a z drugiej wywrotowców z lat 90. Wystarczy wymienić chociażby siejącego zgorszenie Tomasza Ryłko, dobrze znanego Zbigniewa Zeglera, Roberta Kilena z Radia Wawa, Jarosława Giersa z Antyradia, byłego szefa Radiostacji Pawła Sito, czy świrów pokroju Krzysztofa Skiby i Pawła "Konja" Konnaka. Każdy z nich wspomina przeszłość i komentuje obecną kondycję radia. Nierzadko są to dość gorzkie słowa. W końcu audycje autorskie to od dawna wymierający gatunek, a i po odejściu lat 90. w radiowym eterze rock z metalem mają mocno pod górkę.

Fot. Wojtek Dobrogojski
Najwięcej na lekturze "Decybelowego obszaru radiowego" skorzystają byli i obecni słuchacze rozmówców Wojciecha Lisa. Będą mogli powspominać i poznać kulisy pracy oraz zawodowe przygody ulubionych dziennikarzy i prezenterów. Sam jestem tego żywym dowodem. Wychowywałem się na programach m.in. odpowiadających tu na pytania panów Ryłko, Zeglera, Giersa i Wierzbickiego, zatem z rozrzewnieniem przypominałem sobie zarwane noce czasu podstawówki i liceum. Gorzej może być z młodszymi czytelnikami. Większość raczej nie dotrwa do końca książki lub zacznie ją kartkować, omijając np. wspomnienia PRL, gdzie w wielu przypadkach odpowiedzi są bardzo podobne. W końcu wówczas istniało tylko Polskie Radio, a krąg prezenterów był dość wąski. Trudno więc o zaskoczenie. Wyjątek może stanowić co najwyżej promil prawdziwych fascynatów radia, którzy wciąż go słuchają i są szalenie ciekawi tego, na co zazwyczaj nie ma czasu na antenie, a co jest dobrze opisane w tej książce. Szczególnej uwadze polecam przełom lat 80. i 90. W rodzimej radiofonii to była wolna amerykanka i czyste szaleństwo w jednym. To z tego okresu pochodzą najciekawsze historie. Między innymi dzięki temu książka aspiruje do miana bardzo dobrego uzupełnienia popularnonaukowych tekstów traktujących o polskiej radiofonii. Nie zdziwiłbym się, gdyby młodzi adepci medioznawstwa znajdowali dla mniej miejsce w przypisach.

Fot. Wojtek Dobrogojski
"Decybelowy obszar radiowy" to sentymentalna manifestacja w obronie autorskiego radia. Radia tworzonego przez pasjonatów gotowych zrobić naprawdę wiele, by zdobyć płytę, okazać szacunek słuchaczowi i mimo wielu wyrzeczeń wciąż znajdować siły i motywację na zasiadanie przy mikrofonie. Tu nie ma playlisty, nie ma selektora. Jest żywy człowiek. A kiedy tego wszystkiego zabraknie, po prostu z własnej woli nie wejdą już do studia. Bo po co?

poniedziałek, 9 maja 2016

Sam na sam z laptopem

Zasada jest prosta. Nie szukasz, nie znajdujesz, a w konsekwencji nie poznajesz. W moim przypadku dochodzi jeszcze czwarty element wyliczanki, czyli "nie prezentujesz". Dlatego co jakiś czas przeglądam zasoby m.in. rodzimej sieci, by zaspokoić głód nowości, zarówno swój, jak i Wasz. W ten sposób nieco przypadkiem, nieco pod kątem określonego klucza, natrafiłem na utwory pewnego warszawianka, choć mowa bywa także i o Poznaniu. Nie byłoby w tym nic dziwnego, gdyby nie fakt, że w ciągu kilku lat nagrał dużo i w różnej stylistyce. Zaciekawiony zacząłem słuchać. Jest kilka wniosków, ale najlepiej zacząć od tego, że muzyk nieco intryguje.

Eija Risen  /  Fot. Last.fm
Nie wiemy o nim przesadnie wiele. Publikuje pod pseudonimem Eija Risen i choć jego imię i nazwisko gdzieniegdzie widnieje, pozwolę sobie je pominąć. Nie będzie potrzebne. W końcu kluczowa jest przecież muzyka. A ta zaś powstaje przede wszystkim, o ile nie wyłącznie, na laptopie. Sądząc po datach, oficjalne początki można datować na ok. 2009 r. Jest to o tyle istotne, że pokazuje, w jakim czasie powstało niemal 40 albumów. Ale spokojnie. Zdecydowana większość z nich to oswajanie tematu i poszukiwania, które po latach miejscami zaczynają powoli przekładać się na coś konkretniejszego. Projektów było i jest dużo, a pod każdym szyldem niekiedy ukazało się nawet kilka wydawnictw. Wszystkie oscylują gdzieś pomiędzy ambientem, black metalem, minimalizmem i szeroko rozumianą nastrojową elektroniką. Choć i nawet znalazły się bardziej parkietowe brzmienia. Czasem są szalenie do siebie podobne, czasem dość mocno się różnią. Poniżej znajdziecie kilka z tych, które bardziej przykuły moją uwagę. 








Wiele osób powie, że to dokonania co najwyżej amatora-fascynata, a nie muzyka. Zgoda, w jakiejś mierze to prawda, choć z drugiej strony przez moje ręce nieraz przechodziły porównywalne, a niekiedy nawet słabsze nagrania wydawane na kompaktach. Zatem albo jakiemuś wydawcy słoń nadepnął na ucho, albo rodzi nam się tu prawdziwy talent. I gdzie ta prawda? Jak zawsze gdzieś pośrodku. Dlatego dziś sygnalizuję Wam wirtualną obecność Eiji Risena, byście sami nadstawili ucha i ocenili, czy za jakiś czas warto uczynić to raz jeszcze. Nagrania pokazują, że niewątpliwie poszedł do przodu. Zobaczymy, co będzie dalej. Wszystkie udostępnione wydawnictwa znajdziecie tutaj.

niedziela, 1 maja 2016

Mona skruszyła mur

Zawsze byłem daleki od nieustannego stawiania pomników Grzegorzowi Ciechowskiemu i słuchania jego muzyki nie dość że z namaszczeniem, to jeszcze na kolanach zdartych do krwi. Nadmiernie okazywana w moim odczuciu gloryfikacja i manifestowanie uwielbienia oddalają mnie od zasłużonego lidera Republiki, sprawiając, że rzadziej sięgam po jego muzykę. Odczuwam przesyt. Kiedy jednak wszyscy chóralnie ogłaszali ukazanie się "zapomnianej" płyty wyprodukowanej przez Ciechowskiego, byłem ciekaw, czy nagrania sprzed 25 lat będą w stanie się obronić, czy to może jedynie próba zarobienia na nazwisku nieżyjącego muzyka i podtrzymania jego kultu. No ale na tym albumie zaśpiewała Mona Mur, a wtórowała jej orkiestra pod batutą Krzesimira Dębskiego, zatem to jednak pełnoprawne wydawnictwo, a nie zwykła pośmiertna kompilacja. Ostatecznie argumentów przemawiających "za" jest kilka. Wniosków po przesłuchaniu również.
Mona Mur w latach 80.  /  Fot. Ilse Ruppert
"Warsaw" przede wszystkim zaskakuje. Zarówno różnymi wcieleniami Mony, jak i bogactwem muzyki, co tylko potwierdza producenckie wyczucie Ciechowskiego. Znając niski, charakterystyczny głos oraz dokonania urodzonej w Hamburgu córki polskich emigrantów, wiemy, że powinniśmy spodziewać się czegoś mrocznego i zimnego. Tak też jest, ale owa zimna fala to nie wszystko. Mamy tu również dark cabaret, piosenkę popularną, nawet musicalowy nastrój i coś, co mogłoby posłużyć za ścieżkę dźwiękową do niejednego filmu, promując go na dowolnej "liście przebojów". To kawałek naprawdę dobrej, bogatej i świetnie zaaranżowanej muzyki. Nie bez znaczenia jest tu również obecność wspomnianego Krzesimira Dębskiego. Śledząca ruch jego batuty orkiestra potrafi być zarówno demoniczna jak Mona oraz pełna patosu i mocy, które aż biją z "Warsaw". To jeden z powodów dla których ten album wciąż się broni. A przecież ćwierć wieku to kawał czasu.


Należy wspomnieć jeszcze o jednym. Tak naprawdę to nie jest "zapomniany" album, który natychmiast po nagraniu trafił do szuflady i słuch po nim zaginął. Krążek ukazał się na Wyspach Brytyjskich w 1991 r. co prawda w nad wyraz znikomym nakładzie, ale jednak. A poza tym Ciechowski wspominał go w różnych wywiadach, żałując, że przejaw początków jego producenckiej przygody nie dotarł do szerszego grona odbiorców. A dlaczego tak się stało? Mówi się, że brytyjska RCA wyłożyła niemałą kwotę na produkcję płyty, ale nie miała środków na jej promocję. Album nagrany w 1990 r. w warszawskim studiu S4 przy ul. Woronicza nie spotkał się również z entuzjazmem rodzimych wydawców. Można to zrozumieć. Polski kapitalizm był ledwo w powijakach, a i wówczas rządził u nas przede wszystkim rock. Krążek pokroju "Warsaw" mógł wydawać się zbyt ambitny i przez to pozbawiony, jak na tamte czasy, potencjału komercyjnego. Co ciekawe, nikt teraz jakoś głośno nie mówi, jak to się stało, że nagle przypomniano sobie o tym albumie. W zasadzie płyta pojawiła się nagle niczym królik wyjęty z kapelusza. Na szczęście jednak broni się zawartością. Widać nawet w zaświatach Grzegorz Ciechowski majstruje coś przy konsolecie.

Mona Mur jesienią 1985 r.


Warto posłuchać "Warsaw" i przy okazji poznać ciekawą historię tego wydawnictwa. Dużo w niej przypadku i zbiegów okoliczności. Mogłoby nigdy nie powstać. Wystarczyłoby, że Dieter Meier z Yellow nie zafascynowałby się Moną Mur, że pod koniec lat 80. nie trafił do Wrocławia, nie poznał Małgorzaty Potockiej i w konsekwencji także Ciechowskiego. Długo można by jeszcze wymieniać poszczególne zależności w tym ciągu zdarzeń. Ostatecznie coś się kończy i coś się zaczyna. Zawirowania wokół "Warsaw" znalazły swój koniec, a i Mona Mur przypomniała o sobie polskiej publiczności po zainteresowaniu, jakie w 1982 r. wzbudziła słynnym wykonaniem "Jeszcze Polska". Choć oczywiście fanom Republiki przedstawiać jej nie trzeba. Ani teraz, ani 25 lat temu.

poniedziałek, 25 kwietnia 2016

Granie w otwarte karty

Czasem odnoszę wrażenie, że im dalej na północ Stanów Zjednoczonych, tym bardziej brutalne granie z ciepłej Florydy ustępuje miejsca black metalowi z o wiele mniej przyjaznych i surowszych zakątków, za którymi leży już tylko kanadyjska granica. Więcej lasów, więcej gór to i muzyka śmierci wydaje się mieć nieco mniej do wiedzenia. Klimat sprzyja, zatem łatwiej odziać się w skórę i żelazo, a i corpse paint tak szybko nie spłynie. Pozostają oczywiście mocno ortodoksyjne wyjątki jak np. Kult ov Azazel właśnie z rzeczonej Florydy czy teksańskie Black Funeral, ale sądzę, że w tym lekko prześmiewczym uproszeniu mimo wszystko coś jest. W końcu trochę trudniej wyobrazić sobie skąpanych w południowym słońcu muzyków chociażby Agalloch, Ghost Bath, L'Acephale czy Ceremonial Castings. Podobnie jest z Obsequiae. Od kiedy panowie zostawili za plecami nazwę Autumnal Winds i wyciągnęli właściwe wnioski, z powodzeniem zdobywają atencję fanów melodyjnej czerni.


Tu wszystko jest jasne, bo nie ma też czego ukrywać. Zapomnijcie o oryginalności i spróbujcie zrozumieć Amerykanów mentalnie wciąż chodzących na koncerty w latach 90. i kupujących wydawane wówczas płyty. Rotting Christ, wczesna Katatonia, stare dobre Amorphis, Tormentor, Abigor czy Samael to tylko wybrani z licznego grona klasyków europejskiego grania, do których muzycy jawnie się odwołują. Grają w otwarte karty i trzeba przyznać, że grają całkiem umiejętnie. Przez lata przeciętnych pomysłów w Autumnal Winds szlifowali umiejętności sensownego uderzania w werbel, przebierania palcami po gryfach i odpowiedniego ustawienia skrzeczącego głosu. Efekt jest taki, że nie hałasują zbyt oryginalnie, ale przyciągają uwagę przede wszystkim bardzo wiernym odtworzeniem klimatu sprzed 20 lat. Jest szalenie melodyjnie, energicznie i nastrojowo. Są przede wszystkim emocje, które przypomni sobie każdy szukający podobnych wrażeń w ostatniej dekadzie minionego wieku. Kopiści? Owszem, ale całkiem udani.


Jak dotąd panowie nagrali demo i dwie płyty. W zasadzie im dalej w las, tym brzmi to ciekawiej. W rezultacie wydane w ubiegłym roku "Aria of Vernal Tombs" odbiło się echem również w Europie, w której Amerykanie zasłuchali się aż do bólu. W zasadzie grają i noszą się tak, jakby stylistycznie zawdzięczali jej absolutnie wszystko. To prawda, że w tym miejscu powinny przemawiać przez nas pobłażliwość i lekko ironiczny uśmieszek, ale z drugiej strony ta muzyka tak bardzo przypomina bezpowrotnie minione czasy, do których co poniektórzy tak rzewnie wzdychają, że śmiało można przymknąć i oko i ucho.


By było jasne. Obsequiae to przede wszystkim ciekawostka z drugiej strony Oceanu. Poza nieustannie kultywowanym sentymentem panowie niewiele mają do zaoferowania. Niemniej są na tyle sprawni, że wielu znajdzie w ich muzyce to, czego akurat może szukać, a co dziś nie jest tak powszechne jak kiedyś. Niewątpliwie podróż w czasie. Dla świadomych słuchaczy raczej w obie strony.

poniedziałek, 18 kwietnia 2016

Jeśli nie oryginalność, to solidność

Zrządzeniem losu ostatnio w mojej radiowej przegródce lub domowym odtwarzaczu pojawia się nieco wydawnictw z Podlasia. Dotyczy to zarówno archiwalnych kaset pokroju demówek Via Mistica czy Nostradamus, jak i również nagrań jeszcze nie do końca opierzonych debiutantów za sprawą m.in. Starsabout. Tych ostatnich zresztą przybywa, dowodząc, że nasza młodzież też ma coś do powiedzenia. Nie zawsze jest przesadnie ciekawie, nie zawsze wybitnie oryginalnie, ale ważne że jest. W końcu od czegoś trzeba zacząć, a na pewno nie będzie rozwijał się ten, kto nie spróbuje. Wśród owych próbujących są także młodzi z białostockiego Fobia Inc.

Fobia Inc.  /  Fot. Paulina Angielczyk
Co prawda istnieją już pięć lat, ale dopiero teraz ich muzyka zaczyna trafiać do kogoś więcej niż jedynie najbardziej osłuchanych w kazamatach rodzimego instrumentalnego grania. Powodem jest regularny debiut w postaci "Astrial Seasons". Po pierwszym przesłuchaniu szybko można dojść do wniosku, że panowie nie będą mieli łatwego zadania. Nie chodzi to, że nagrali fatalną płytę. Bo nie nagrali. Problem leży gdzie indziej. Nad Wisłą podobnych zespołów jest dużo i trzeba nieźle się napocić, by wyjść z rodzinnego miasta i dość oryginalnie wypaść na tle pozostałych przedstawicieli gatunku. Ale jeśli nie jest oryginalnie, bądź zwyczajnie nie może być, to niech będzie za to solidnie. Jak się okazało, jest.


"Astrial Seasons" to jak na debiutantów bardzo dobrze wyprodukowana płyta. W jej booklecie natrafiamy na informację, że za mastering odpowiada Richard Addison. Jeśli to nie zbieżność nazwisk, muzyką białostoczan zajął się uznany kanadyjski specjalista w tej dziedzinie. Była to bardzo mądra inwestycja. Dzięki niej malkontenci może nie będą aż tak bardzo kręcili nosem, gdy usłyszą dobrze znaną wypadkową post rocka i post metalu. Panowie poruszają się po mocno utartych ścieżkach, choć wcale nie oznacza to, że nie potrafią grać. Bynajmniej. Można nawet dojść do wniosku, że ich niemałe umiejętności giną nieco w echach obranych gatunków. A te zaś najlepiej słychać, gdy panowie odchodzą od onirycznego i przestrzennego grania, dając ponieść się ciężarowi. Wówczas robi się najciekawiej. Im więcej życia, tym lepiej. Sennych postrockowych utworów opartych na budowaniu napięcia i tak jest już nad to. Nowe niewiele wniosą.

Fobia Inc.  /  Facebook.com/fobiainc  
Muzycy Fobia Inc. nagrali płytę, z której mają prawo być zadowoleni. A to ważne, bo daje siły do dalszej działalności - poświęcania czasu, środków i odnajdywaniu motywacji. Co prawda muzycy nie oferują nam oryginalności, ale na "Astrial Seasons" są za to jakość i solidność. Skoro jednak mówimy o debiutantach, to jednak na pewne rozwiązania można przymknąć oko, a w zasadzie ucho. Kilka dobrych słów na starcie nikomu jeszcze nie zaszkodziło, a przecież może jedynie pomóc. Więcej będziemy mogli wymagać po drugiej płycie. To ona dopiero pokaże, ile w muzykach uporu, determinacji i faktycznego talentu. Warto ich zapamiętać i przypomnieć sobie za jakiś czas.

poniedziałek, 11 kwietnia 2016

Kwestia ceny

Ile bylibyście w stanie zapłacić za fizyczny nośnik ulubionej płyty, której nie macie w zbiorach? Nie ma znaczenia, że dzięki dobrodziejstwom globalnej sieci znacie ją na pamięć lub jeszcze przed nastaniem cyfrowej ery sięgaliście po przegrywaną kasetę lub wypalony przez znajomego krążek cd-r. Od premiery minęły lata, nie było reedycji, a po prostu chcielibyście ją mieć. Tak dla własnej przyjemności. Kiedy w końcu znajdujecie ją na jakiejś aukcji i widzicie kwotę szybującą pod niebosa, zaczynacie zastanawiać się, gdzie przebiega granica. W końcu to tylko kawałek plastiku, ale... No właśnie. Nie tak dawno byłem świadkiem bardzo podobnej sytuacji. I to w przypadku nie jakoś przesadnie rozpoznawalnej grupy.

Dismal pod koniec lat 90.  /  Fot. Arch. zespołu
Ci, których natura obdarzyła podzielnością uwagi, w latach 90. wpatrywali się nie tylko w płonące norweskie kościoły i piwnice Bergen, ale i bacznie nadstawiali ucha na południe Europy. W tym nastrojowym i bardziej melodyjnym graniu można było znaleźć kilka perełek, a wśród niewątpliwie debiutancki krążek włoskiego Dismal. Wydany w 1998 r. "Fiaba Lacrimevole" - Like a Red Bleeding Rose in a Glacial Desert..." nigdy nie doczekał się wznowienia, a że nie tak znowu łatwo o drugą taką płytę, jej kompaktowe wydanie osiąga dziś w Polsce cenę nawet ok. 250 zł., a na Zachodzie świadomi sprzedawcy nierzadko krzyczą sobie za nią ok. 100 euro. Czy to ma sens? Bynajmniej, ale  tu racjonalne argumenty przecież nie wchodzą w grę.


Następca dwóch skromnych demówek, szumnie nazywanych również epkami, urzeka przede wszystkim klimatem. To znakomite połączenie black metalu, doomu, operowego patosu i nastroju, który, mniej bądź bardziej słusznie, przyjęto uznawać za gotycki. Są melodie, klawisze, zawodzące niewiasty, jak zawsze biegnące po mentalnym lesie, krzyki, wrzaski i olbrzymia dawna ekspresji. Dziś, jak i 18 lat temu, żadem ortodoks nie tknie tego albumu nawet osmalonymi widłami, ale każdy wzdychający za latami 90. nie będzie potrafił przejść obok niego obojętnie. W w 1998 r. zasadzie był to jeden z ostatnich momentów, by taki krążek zyskał popularność. Fala nastrojowego grania opadała coraz wyraźniej, przechodząc w elektroniczne eksperymenty, co w najlepszym razie kończyło się kontrowersjami, bądź artystyczną katastrofą. Co więcej, "Fiaba Lacrimevole..." to również wyraźny romans z neoklasyką, który później przerodził się w regularne odwiedzanie jej alkowy. A że związek trwa do dziś, w efekcie nigdy wcześniej i nigdy później Włosi nie nagrali takiego albumu. I już z pewnością nie nagrają, gdyż od kilkunastu lat przemierzają krainy baśni i łagodności. Nie oznacza to jednak, że grają źle. Po prostu zmieniły się czasy, a wraz z nimi ludzie. Zarówno ci grający, jak i słuchający.


Nie zmienia się natomiast jeden odwieczny mechanizm. Dany przedmiot jest warty tyle, ile skłonny będzie zapłacić za niego sam zainteresowany. A że kilku osobom bardzo zależało na fizycznej kopii debiutu Włochów, szalenie wysoko zawiesili poprzeczkę i ta prędko nie opadnie. Nie zmienia to jednak faktu, że "Fiaba Lacrimevole..." ma coś w sobie. Takich płyt już się nie nagrywa. Dla wielu pozostanie reliktem, dla innych komercją, a trzecia grupa nawet się o niej nie dowie. Jeśli jednak jesteście młodsi, a odnajdujecie w sobie żyłkę archiwisty i lubicie zaglądać do mentalnych muzycznych antykwariatów, znajdziecie tam kawałek prawdziwej historii. Starszym nie muszę przypominać. Oni dobrze wiedzą, o co tu chodzi. W końcu wszystko to kwestia ceny.

wtorek, 5 kwietnia 2016

Unosząc wieko trumny

Wampiry mają to do siebie, że w końcu muszą wyjść z trumny i zrobić coś konkretnego. Wyssać czyjąś krew, postraszyć uciekających w popłochu ludzi lub nagrać nową płytę. Inna sprawa, że nigdy nie wiadomo, czy danej nocy przypadkiem nie podnoszą wieka po raz ostatni. Dlatego zawsze cieszy informacja o nowej płycie XIII Stoleti. Tym bardziej, że w tym wieku czeski Nosferatu jakoś przesadnie nas nie rozpieszczał i częściej szczerzył kły przy okazji koncertowych i retrospektywnych wydawnictw niż przy okazji premiery zupełnie nowych nagrań. Ale w końcu jest. Po siedmiu latach od "Dogmy" w nasze ręce trafia "Intacto". 

XIII Stoleti  /  Fot. Tomas Valenta/xiiistoleti.com
Wraz z upływem czasu coraz trudniej jednoznacznie ocenić wydawnictwa Czechów. Na ostatnich płytach nie ma już tak wielkich przebojów, jak za w latach 90. Nie znajdziemy kompozycji pokroju "Nosferatu Is Dead" czy "Elizabeth", od których nie będziemy mogli się oderwać. Trudno także o tak spójnie wypełniający płyty wampiryczny klimat, jaki pamiętamy z kultowych już albumów "Werewolf" i "Nosferatu". Z drugiej jednak strony zawsze dostawaliśmy to, co było solidne i w dobrze nam znanym stylu. Po włożeniu płyty do odtwarzacza wszystko się zgadzało. Nawet przypadkowy słuchacz od razu poznawał, że to Trzynaste Stulecie. Sęk w tym, że ostatnie premierowe nagrania często uciekają z naszej głowy tak szybko, jak się w niej pojawią. Tak było z "Dogmą" i tak jest z "Intacto". Inna sprawa, że z okazji przydającej w tym roku 25. rocznicy ukazania się debiutanckiej demówki Czechów, mieliśmy prawo oczekiwać czegoś więcej. Niemniej, by już tak nie marudzić, trzeba uczciwie przyznać, że wbrew pozorom "Intacto" ma dużo do zaoferowania. Trzeba tylko wziąć mentalną łopatę, wykopać dźwiękową trumnę i unieść wieko. Nie każdemu będzie się chciało.


To są po prostu przyzwoicie skomponowane i zagrane piosenki, które na koncertach wprawią w ruch nie jedną stopę i głowę. Owszem, brakuje im dobrze nam znanej wampirycznej iskry, ale nic na to nie poradzimy. Pozostaje docenić to, co jest. Uwagę zwracają promujący płytę "Phobia Nocturna", przyjemnie zaskakujący uderzeniem "Havran" i w zasadzie neofolkowa "Nocturama". Z tych trzech raczej jedynie pierwszy ma szansę na dłuższą obecność w koncertowym secie. W zasadzie wszystkie pozostałe nagrania z "Intacto" mogą w każdej chwili uzupełnić dobór klasyków. Ale jedynie uzupełnić. Bracia Stepanowie bronią się jednak solidnością i produkcją. Inna sprawa, że zawsze mogli i nadal mogą liczyć na naszą życzliwość. Sympatia polskich fanów utrzymuje się mimo upływu lat i nieobecności Tomasza Beksińskiego, któremu Czesi zawdzięczają tak wiele.


"Intacto" nie jest płytą pełną wad. Nie budzi też rozczarowania. Po prostu chciałoby się usłyszeć coś więcej, zwłaszcza jeśli dobrze zna się przeszłość XIII Stoleti. Najważniejsze jednak, że ta czeska efemeryda wciąż częściej pojawia się niż znika. Inna sprawa, że pewne płyty nagrywa się tylko raz, więc uczciwie nie możemy nieustannie oczekiwać powtórzenia największych kompozytorskich sukcesów. Nie zdziwiłbym się jednak, gdyby Czesi nagrali jeszcze coś, co zamknęłoby usta wszystkim malkontentom. Ale jeśli tak ma się stać, to jeszcze nie teraz.

poniedziałek, 28 marca 2016

Nostalgia z Podlasia

Gdy pod koniec lutego na chwilę zatrzymałem się w Białymstoku, zamieściłem w sieci link do nagrania nieco zapomnianego już tamtejszego Judy 4 z adnotacją, że byli to czarodzieje z miasta grindcoru i death metalu. Po dwóch dniach otrzymałem wiadomość od jednego z muzyków Starsabout z pytaniem, czy nie chciałbym posłuchać czegoś nowego ze stolicy Podlasia, bo wbrew pozorom i historii to miasto ma do zaoferowania nie tylko ciężkie granie. Zgodziłem się i tak w moje ręce trafiła ciekawa debiutancka płyta, która oficjalnie powinna ukazać się lada dzień. 

Starsabout  /  Fot.  facebook.com/starsabout1
Niewielu słyszało o tym zespole, a jest to jeszcze trudniejsze, jeśli nie mieszka się w północno-wschodniej Polsce. Fani gitarowej alternatywy z innych zakątków kraju co najwyżej mogli przypadkiem natrafić na zamieszczoną w sieci skromną epkę, za sprawą której w 2014 r. muzycy dali pierwszy znak życia. Teraz Starsabout z pewnością będzie starało się wypłynąć na znacznie szersze wody. Po tym co trafiło na jego debiutancką płytę, śmiało można powiedzieć, że jeśli "Halflights" trafi w ręce osób mających posłuch w środowisku (o zgrozo) tzw. alternatywnego grania, to białostoczanie dotrą do przynajmniej części fanów gatunku, którzy do tej pory byli dla nich nieosiągalni. Z drugiej jednak strony trzeba nazywać rzeczy po imieniu. Regularny debiut Starsabout to solidny album, niemniej warto podejść do niego na spokojnie. Zupełnie tak jak podchodzą do nas muzycy, proponujący przyjemne dla ucha i mieniące się ciepłymi kolorami dźwięki.


Tu nikt się nie spieszy. Nikt nikogo nie popędza. Płynie czas, płynie także muzyka. Nawet prędkość światła wydaje się inna. Ten nastój idealnie pasuje do wyraźnie słyszalnej nostalgicznej i stonowanej obserwacji pędzącej rzeczywistości. Wszyscy gdzieś biegną, ale nie muzycy. Oni stoją, obserwują i grają. Nieodparcie na myśl przychodzą skojarzenia z powszechnie znanymi orkiestrami z Wielkiej Brytanii, Islandii, także Skandynawii, a nawet rodzimym Klimt. Jakby panowie zajrzeli do kilku szuflad i wyjęli z nich to, do czego było im najbliżej. No ale w końcu od czegoś trzeba zacząć, by po kilku latach grania dla wąskiego grona fanów podjąć próbę zaproponowania czegoś więcej. Największą zaletą "Halflights" są rzeczone stonowane emocje, a w zasadzie sposób ich wyrażenia. Z muzyką całkiem sprawnie komponuje się wokal, choć miejscami wydaje się jednak zbyt delikatny. Nie zmienia to jednak faktu, że jest charakterystyczny, a to zawsze ma duże znaczenie.  


Panowie potrafią grać. Jest ich czterech i każdego dobrze słychać. Tu nikt nikogo nie kryje, a ma to olbrzymie oznaczenie, bo w studiu można przecież wyczyniać cuda, tak brutalnie weryfikowane później przez koncerty. Pytanie tylko, czy to przełoży się na coś więcej. "Halflights" nie jest bowiem ani objawieniem, ani sensacją. Jest za to solidnym podsumowaniem pierwszych lat zespołu, stanowiącym bardzo dobry punkt wyjścia dla zaproponowania czegoś naprawdę ciekawego. Zanim jednak Starsabout przestanie być jedną z wielu podobnych grup, trzeba czasu i cierpliwości. Zarówno naszych, jak i muzyków.

sobota, 19 marca 2016

Słuchając na długo przed premierą

Wstrzelili się idealnie. W 2009 r. nagrali i wydali debiutancką płytę, gdy wszyscy słuchali jedynie uznanych zagranicznych postrockowych grup, bo w świadomości szerszego rodzimego odbiorcy tych polskich w zasadzie nie było. No i się zaczęło. Kontrakt, wydanie dwóch kolejnych albumów w dwuletnich odstępach, koncerty w całej Europie, zarówno samodzielne jak i z uznanymi orkiestrami, ciekawe marketingowe zagranie z występami w Indiach i de facto pociągnięcie za sobą wielu młodych, krajowych przedstawicieli gatunku. I co dalej? Nie ma lekko. Trzeba mocno się napocić, by grając instrumentalną muzykę, raz jeszcze spróbować zaskoczyć wiecznie głodnych nowości fanów. A że dzięki uprzejmości warszawiaków już teraz mogłem w całości przesłuchać zapowiedziane na 6 maja "Sefahaven", w temacie czwartej płyty Tides From Nebula mam teraz znacznie więcej odpowiedzi niż pytań.

Tides Fom Nebula  /  Fot. Adam Bejnarowicz  
Nie spodziewajcie się rewolucji. Nie oczekujcie również powtórki z budzącego skrajne emocje onirycznego "Earthshine", czy wulkanu spontanicznej i nieco nieokrzesanej energii z czasów debiutanckiej "Aury". Całościowo tej płycie najbliżej do "Eternal Movement". Wydaje się, że zamykające poprzedni krążek "Up From Eden" w jakiejś mierze można uznać za pewien punkt wyjścia dla "Safehaven". Niestety w tym momencie muszę zabawić się w teoretyka, walczącego o Wasze zaufanie i odwołującego się do wyobraźni, gdyż legalnie mogę tu zamieścić jedynie odsłuch udostępnionego do tej pory singla, czyli poniższego "We Are The Mirror". Nie jest to jednak sytuacja bez wyjścia. Zarówno dla Was, jak i dla mnie.


Czy ten utwór jest reprezentatywny dla "Safehaven"? I tak i nie. Zawiera energię, której tej płycie nie brakuje, ale z drugiej strony w żadnej mierze nie zdradza wszystkiego, w tym chociażby wątku elektroniki, przewijającego się przez różne etapy krążka. W zasadzie im bardziej warszawiacy odchodzą od korzeni, tym lepiej się tego słucha. Ma się poczucie niespodzianki, świeżości, po prostu czegoś nowego. Tych momentów nie ma jednak aż tak dużo, jak mogłoby być. Choć nie oznacza to, że "Safehaven" to zwykła kopia tego, co znamy. Bez przesady. Muzycy zagrali w swoim, rozpoznawalnym stylu. Odważnie postawili na samodzielną produkcję, tym samym otwierając nowy etap w historii zespołu. Słychać dojrzałość i efekty pracy wykonanej przez 8 lat dotychczasowej działalności. To dobra płyta. Przypadnie do gustu zdecydowanej większości fanów, niemniej pokusiłbym się o stwierdzenie, że już czas na coś nowego, a przynajmniej nowszego. Nie trzeba od razu zrywać z przeszłością. Raczej umiejętnie uczynić z niej punkt wyjścia. Najbliższe dwa, trzy lata uznałbym za absolutnie ostatni dzwonek dla muzyków, by wszyscy pamiętający początki zespołu, nadal odnajdywali w nim to, co sprawiało, że zaczęli kupować płyty i chodzić na koncerty. Tytułowa bezpieczna przytań wydaje się nieco zbyt bezpieczna. Odważniej, panowie, odważniej. Na pewno na tym nie stracicie. Wręcz przeciwnie.

Okładka "Savehaven"
By było nieco łatwiej wyrobić Wam sobie zdanie na temat tego, na co czekacie, poniżej znajdziecie charakterystykę wszystkich nagrań, jakie trafią na "Safehaven".

"Savehaven" - pogodne, słoneczne wręcz, wprowadzenie w nastrój płyty, w którym co ciekawe słuchać delikatny kobiety głos, a w zasadzie melodyjne, subtelne zawodzenie; średnie tempo, wysunięta perkusja i nieco elektroniki; (05:32),

"Knees To The Earth" - energicznie i ciężej w dobrze znam znanym stylu; solidnie, ale niestety bez zaskoczenia; do zamieszczenia w dowolnie wybranym miejscu koncertowej setlisty; (05:17), 

"All The Steps I've Made" - niemal dwie minuty wprowadzenia pojedynczej gitary, a potem spokój i przestrzenna elektronika; w zasadzie bardziej interludium niż utwór; czyżby pierwotnie improwizacja? (04:48)

"The Lifter" - bardzo dobry moment na płycie; zalupowany bit, którego temat podchwytuje gitara; energia na średnich tempach i wpadająca w ucho melodia; nagranie z pewnością pojawi się na koncertach promujących "Safehaven" i oby nie tlyko na nich; (06:05),

"Traversing" - najdłuższe nagranie z przyjemną dla ucha partią wysuniętego basu; sprawdzona od lat postrockowa konstrukcja, niemniej bardzo dobrze zagrana i z gamą pomniejszych ozdobników; warto dać głośniej; (06:29),

"Colour of Glow" - najkrótszy utwór na płycie, subtelny przerywnik przechodzący w ambientowe outro, na przeczekanie przed następnym nagraniem; (03:31),

"We Are The Mirror" - udostępniony w sieci singiel; dużo energii i koncertowy pewniak podczas nadchodzącej trasy; spokojnie mógłby pojawić się na poprzedniej płycie; (05:48),

"Home" - dobre zakończenie płyty; najpierw elektroniczny wstęp, dalej perkusja, do której dołącza gitara, i przestrzeń z budowaniem napięcia i standardowymi nieco, ale mimo wszystko, efektownymi gitarowymi erupcjami; (06:21).

Zdanie naturalnie musicie wyrobić sobie sami, jednak pierwsze wnioski możecie wyciągnąć już teraz. Z pewnością dotychczasowi nieprzekonani raczej nie porwą się na kompletowanie dyskografii warszawiaków i gorączkowe sprawdzanie dostępności biletów na zapowiedziane koncerty. Ale ci, którzy lubią, szanują i cenią nie będą rozczarowani. Chyba że już teraz uznają, że studyjnie czas na coś więcej. Ale o tym w pełni przekonają się 6 maja.

sobota, 12 marca 2016

Najtrudniejsza decyzja w życiu

Łatwo krytykować religię, gdy samu nie pochodzi się ze środowiska, w którym każdy aspekt codziennego życia jest związany z wiarą. Postrzegając do bólu wierzących za zwyczajnie skrajnych i przez to zaślepionych, śmiało można odwrócić kilka krzyży, pośmiać się z brodatych panów z kałasznikowami lub narysować karykaturę takiego czy innego proroka, zbawiciela i każdego uwzględnionego w wielowątkowej książce, zazwyczaj wydawanej w twardej oprawie. Żarty jednak kończą się, gdy ktoś po latach dochodzi w wniosku, że system wartości, w którym tak karnie go wychowywano, nie jest dla niego. Nagle rozpada się główny pryzmat postrzegania świata. Nie ma już odpowiedzi na wszystko. Człowieka ogarnia zwątpienie w samego siebie i otaczającą go rzeczywistość. Co jest dobre? Co jest złe? Kto mówi prawdę, a kto kłamie? To zaledwie fundamentalne przykłady z setek pytań wciąż rodzących się w głowie kogoś takiego. Kogoś takiego jak Kristina Esfandiari.

King Woman  /  Fot. facebook.com/kngwmn
Co bardziej dociekliwi fani amerykańskiego shoegaze'u mogą pamiętać ją z czasów, gdy stała przy mikrofonie w Whirr. Z kolei fani indie i okolic być może słyszeli o niej w kontekście wydającego teraz regularną płytę Miserable. Jednak jej najbardziej przejmujące oblicze to King Woman, którego debiutancki "Doubt" z początku 2015 r. odbił się szerokim echem nie tylko na niezależnej scenie San Francisco. Ten winyl namieszał głowach fanów rozsianych po całych Stanach Zjednoczonych, skutecznie docierając także do Europy. Powody są dwa, i to najprostsze z możliwych. Pierwszym jest muzyka, a drugim zaś, kto wie, czy nawet nie ważniejszym, bolesne doświadczenia Kristiny, ujęte w poruszających i szczerych do bólu tekstach.  


Słowa czterech nagrań niespełna dwudziestominutowego "Doubt" to zapis traumy czasów dzieciństwa i młodości. Amerykanka wychowywała się w bardzo religijnym środowisku, w którym wszystkie aspekty życia postrzegano przez pryzmat odwiecznego sporu Bóg - Szatan. Demonizowano telewizję, piosenki, szeroko pojętą rozrywkę. To było zło. W pewnym momencie Kristina doszła do wniosku, że nie czuje się z tym dobrze. Zaczęła dostrzegać coś, co było dla niej odpowiednikiem manipulacji emocjami i zachowaniami jej oraz osób współtworzących jej środowisko. Gdy ktoś miał problemy lub nie potrafił czegoś zrozumieć, zrzucał winę na "zło" i dokonywał projekcji na innych członków grupy. Dlatego postanowiła odejść. Dziś przyznaje, że jej opinia na temat jej rdzennego środowiska nie polega na wskazywaniu palcem i obwinianiu konkretnych osób. Bardziej zależy jej, by wszyscy młodzi ludzie myślący podobnie i bojący się mówić o tym głośno, poczuli, że ktoś może ich wysłuchać, że ktoś ich rozumie. To dlatego teksty na "Doubt" są tak przejmujące. Zawierają wszystkie emocje, tkwiące w człowieku podejmującym najtrudniejszą decyzję w dotychczasowym życiu. Decyzję o odejściu.  
King Woman  /  Fot. May Manning / facebook.com/kngwmn
Ponure są teksty, ponura jest i muzyka. Ciężkie, rozmyte i melodyjno-melancholijne brzmienie to dość popularna ostatnimi czasy wypadkowa przyprawionego smolistą czernią post rocka, shoegaze'u, gitarowego noise'u i strunowych eksperymentów. Znamy to doskonale z płyt chociażby Chelsea Wolfie, Ides of Gemini, Darkher, czy Black Mare. Niemniej świadomość treści niesionych przez zapis przemyśleń Kristiny Esfandiari i jej zmagań związanych z porzuceniem wszystkiego, co tworzyło niegdyś jej świat, pozwala na nowo odkryć te dźwięki. W głowie słuchacza rodzi się bardzo wiele pytań. Być może nawet dotyczących rozterek, które do tej pory były mu zupełnie obce. A co jeśli na tę epkę trafi ktoś mający podobne doświadczenia jak wspomina Amerykanka? Wówczas "Doubt" na bardzo długo pozostanie w jego głowie.        


Te cztery utwory to w sumie trzecie wydawnictwo King Woman, ale raczej należy je traktować jako debiutanckie. Wcześniej ukazały się jedynie dwa kasetowe single. Trudno powiedzieć, na ile Kristinie Esfandiari starczy energii i sił, by powracać do traumatycznej przeszłości w potencjalnie kolejnych nagraniach i w konsekwencji na kolejnych płytach. Jeśli nie potraktowała "Doubt" jako jednorazowego katharsis i uzna, że wciąż ma coś w tej mierze do powiedzenia, powinniśmy jeszcze usłyszeć o King Woman. Ale raczej nieprędko. Teraz Kalifornijka z pewnością będzie chciała poświecić się Miserable. Swoją drogą, również warto posłuchać.